Kalendarz wydarzeń

Edukacja finansowa

2014-07-29

Bankom i szerzej – sektorowi bankowemu - zależy na klientach posiadających wiedzę ekonomiczną i umiejętności potrzebne do korzystania z usług finansowych.

Kilka dni temu ukazał się raport Instytutu Wolności i Raiffeisen Polbank „Stan wiedzy ekonomicznej Polaków”. W październiku 2013 Fundacja im. Leopolda Kronenberga przy Citi Handlowy opublikowała wyniki kolejnego cyklicznego badania pt „Postawy Polaków wobec oszczędzania”. Badania związane z oceną poziomu wiedzy ekonomicznej Polaków prowadzi również co pewien czas Narodowy Bank Polski.

Inicjatyw związanych z oceną wiedzy i umiejętności z tego obszaru jest więcej, a wszystkie mają na celu pokazanie czy i jak zmienia się nasze nastawienie do korzystania z usług bankowych, ubezpieczeniowych, inwestycyjnych. Czy jako społeczeństwo stajemy się bardziej przedsiębiorczy, czy nasze umiejętności korzystania z tych wszystkich usług są coraz lepsze?

Wyników tych wszystkich badań nie można czytać „zero-jedynkowo”. Część społeczeństwa nie korzysta z kredytów bankowych czy kart kredytowych, część nie oszczędza, z różnych powodów. Jeśli ktoś z tej grupy znalazł się wśród ankietowanych, zapytany o zbędną mu obecnie wiedzę prawdopodobnie nie będzie znał odpowiedzi. Patrząc jednak na prognozy rozwoju gospodarczego w Polsce można zakładać, że w kolejnych edycjach tego badania wyniki będą bardziej optymistyczne.

W roku 2005 Związek Banków Polskich i Polska Izba Ubezpieczeń przeprowadziły ‘inwentaryzację’ programów i projektów edukacji finansowej i ubezpieczeniowej w Polsce. Badanie pozwoliło utworzyć pewnego rodzaju mapę tego co się dzieje na rynku edukacji finansowej, kto prowadzi te działania i jakie są w tym obszarze luki. Pierwsza edycja „Mapy edukacji finansowej i ubezpieczeniowej” wskazała około 200 programów i projektów realizowanych w Polsce przez różne instytucje, począwszy od Narodowego Banku Polskiego, przez fundacje (również bankowe) jak Fundacja im. Kronenberga czy Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości, banki, firmy ubezpieczeniowe, Giełdę Papierów Wartościowych, inne instytucje rynku finansowego, uczelnie, przedsiębiorstwa, stowarzyszenia, media. Wiele z tych programów realizowano pod patronatem i przy wsparciu ministerstw (MEN, MNiSzW, MF). Większość tych programów była zakrojona na małą skalę, krótkotrwała i prawie niezauważalna. W zmieniającej się podstawie programowej szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych powoli pojawiały się programy związane z kształtowaniem podstaw przedsiębiorczości.

Od roku 2005 powstały 4 edycje „Mapy edukacji finansowej i ubezpieczeniowej w Polsce”, piąta planowana jest na początek 2014 roku. Każdy z kolejnych raportów pokazuje ewolucję edukacji finansowej w Polsce. Najwięcej programów i projektów dotyczy młodzieży w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych. To tam np. Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości, przy wsparciu sponsorów i nauczycieli, prowadzi programy dla ok. 600 tys. uczniów rocznie. Rośnie liczba fundatorów i instytucji prowadzących programy edukacji finansowej. Powstają programy wieloletnie dające możliwość korzystania z nich coraz szerszej grupie odbiorców. Coraz więcej jest programów dla studentów, absolwentów uczelni, poszczególnych grup zawodowych. Banki współuczestniczą w finansowaniu wielu projektów edukacji finansowej, eksperci i praktycy bankowi coraz częściej biorą udział w ich tworzeniu i rozwoju. Wolontariusze z banków uczestniczą w zajęciach szkolnych związanych z rozwijaniem postaw przedsiębiorczych. Dobrym przykładem takich działań jest projekt „Bakcyl” realizowany przez Warszawski Instytut Bankowości. Wszystkie te działania powoli zmieniają naszą rzeczywistość.

Mało, a właściwie za mało jest programów dla osób dorosłych. Dla tych, którzy ukończyli szkołę przed reformą edukacji i są obecni na rynku pracy i w gospodarce.

Listę programów i instytucji je realizujących, opisanych w ostatniej edycji „Mapy edukacji finansowej” można znaleźć w zakładce „Dla Klientów/Edukacja ekonomiczna”.

Edukację finansową na skalę ogólnopolską zapoczątkował we wczesnych latach 1990. Narodowy Bank Polski obejmując patronatem klasy o profilu bankowym w wybranych szkołach średnich (obecnie ponadgimnazjalnych). Już wtedy Bank Centralny przewidział potrzebę uczenia dzieci i młodzieży podstaw finansów. Program wspierania działań edukacyjnych rozwijany jest w NBP do dziś i śmiało można go nazwać wzorcowym.

Raport z badania Instytutu Wolności i Raiffeisen Polbank wskazuje, że najwięcej prawidłowych odpowiedzi na pytania ankietowe znały osoby w wieku 25-39 lat. Jest to przedział wiekowy od tych którzy na początku lat 90. ubiegłego wieku rozpoczynali naukę w szkołach średnich do tych, którzy weszli w roku 2003 do szkół ponadgimnazjalnych gdzie wprowadzono już przedmiot „Podstawy przedsiębiorczości”. To chyba najlepsze podsumowanie efektywności tych programów.

Edukacja finansowa jest jednym z elementów przedsiębiorczości. Jak każde działanie edukacyjne jest zakrojona na lata i powoli zmienia nasz sposób myślenia i funkcjonowania w gospodarce. Warto zastanowić się czy i jak można skutecznie pomóc uzyskać wiedzę i umiejętności tej części społeczeństwa, która dziś na pytania ankieterów Instytutu Wolności  nie zna prawidłowej odpowiedzi.

 

Barbara Barańska

Doradca Zarządu ZBP