Kalendarz wydarzeń

Wyniki sektora bankowego za trzy kwartały 2017 r.

2017-11-21

W ostatnim czasie wiele banków opublikowało swoje wyniki za trzy kwartały 2017 r. Dotyczyło to zwłaszcza największych banków, których papiery wartościowe są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Warto wykorzystać tę okazję i spojrzeć, jak wyglądają wyniki całego sektora bankowego za trzy kwartały 2017 r.

Aktywa całego sektora bankowego wzrosły w tym okresie o 2,7%, ale co ważniejsze akcja kredytowa wzrosła w tempie wyższym, bo o 3,5%. Szczególnego odnotowania wymaga dużo wyższe tempo wzrostu kredytów dla przedsiębiorstw niż kredytów dla gospodarstw domowych. Kredyty dla przedsiębiorstw zwiększyły się o 6,4%, przy wzroście kredytów dla osób prywatnych o 1,8%.

Szczególnie zauważalny był silny wzrost wolumenu kredytów inwestycyjnych. W przypadku podmiotów sektora MSP wzrost ten wyniósł aż 10,5%, natomiast dla dużych przedsiębiorstw było to 7,2%. Łącznie wolumen kredytów inwestycyjnych dla przedsiębiorstw zwiększył się o 9%. Świadczy to o aktywnym udziale sektora bankowego w rozwoju gospodarczym kraju.

W zakresie kredytów dla gospodarstw domowych kontynuowany był trend szybszego wzrostu portfela kredytów konsumpcyjnych (wzrost o 6.7%) niż kredytów mieszkaniowych. W warunkach istnienia restrykcyjnego podatku od niektórych instytucji finansowych naliczanego od wartości aktywów instytucji to zjawisko nie może dziwić.

Zmniejszyła się wartość portfela banków dla instytucji samorządowych, ale to zjawisko ma zapewne częściowo charakter sezonowy a częściowo wynika z lepszej sytuacji finansowej wielu samorządów.

Warto odnotować, że w okresie trzech kwartałów 2017 r. minimalnie zwiększyła się kwota należności kredytowych banków z utratą wartości (o 0,4%). Jest jednak rzeczą znamienną, że relatywnie wyraźny wzrost takich należności dotyczył gospodarstw domowych (o 3,8%) i jednocześnie spadek należności z utratą wartości w obszarze kredytowania przedsiębiorstw. W efekcie, jakość kredytów dla przedsiębiorstw poprawiła się (z 9,2% do 8,3%), a kredytów dla gospodarstw domowych nieznacznie pogorszyła się. Tym niemniej jakość portfela kredytów dla gospodarstw domowych (6,1%) pozostawała nadal na wyższym poziomie niż kredytów dla gospodarstw domowych. Ta różnica uległa jednak wyraźnemu zmniejszeniu w 2017 r.

Fundusze własne banków zwiększyły się w I półroczu 2017 r. (brak danych za trzy kwartały) o 4,8% (o 8,4 mld PLN), co przyczyniło się do wzrostu współczynnika wypłacalności sektora bankowego z 17,7% do 18,5%.

W zakresie rachunków zysków i strat dane za 2017 r. trudno jest porównywać z wynikami za rok poprzedni. Wynika to z wpływu czynników jednorazowych jak nadzwyczajne dochody części banków za 2016 r. z tytułu rozliczenia akcji VISA, naliczanie podatku od niektórych instytucji finansowych za cały 2017 r., czy innego rozliczenia w czasie składki banków na fundusz przymusowej restrukturyzacji.

Tym niemniej warto wskazać, że banki zwiększyły przychody odsetkowe o 6,7%, co należy wiązać m.in. ze zmianą struktury bilansów banków po wprowadzeniu podatku od niektórych instytucji finansowych. Jednocześnie zmniejszyły się koszty odsetkowe o 2,5%. Było to efektem dużej ilości depozytów bankowych, które skutecznie wystarczały na rozwój akcji kredytowej banków. W efekcie wynik odsetkowy był o 10,9% wyższy niż rok wcześniej. Dochody z prowizji były wyższe o 8,4% niż przez trzy kwartały 2016 r. Jednak równocześnie rosły koszty działania banków (o 3,3%) oraz koszty tworzonych odpisów (o 19,6%). Ten wzrost odpisów jest zauważalny w warunkach relatywnie dobrej jakości portfela kredytów i może świadczyć o tworzeniu wyższych odpisów w kategorii kredytów już wcześniej uznanych za cechujące się obniżoną jakością.

Wszystkie wymienione główne czynniki spowodowały, że zysk netto obniżył się o 7,5%. Przy jednoczesnym wzroście aktywów banków i ich funduszy własnych musiało to oznaczać dalsze obniżenie efektywności działania banków. Wskaźnik ROA za trzy kwartały 2017 r. wyniósł w skali roku 0,6%, podczas gdy w całym 2016 r. było to 0.84%. W okresie I półrocza 2017 r. ROE wyniósł 7,3%, podczas gdy w I półroczu 2016 r., ale także 2015 r. było to 9,4%. Te miary efektywności świadczą o coraz gorszych warunkach prowadzenia biznesu bankowego, wpływać będą na coraz mniejsze zainteresowanie inwestorów lokowaniem kapitałów w sektorze bankowym. Jeśli dodać do tego trwające od dłuższego czasu dyskusje na temat dodatkowych obciążeń sektora bankowego, to pokazuje to skalę wyzwań dla sektora bankowego. Nie sposób epatować się rosnącymi nominalnymi wynikami finansowymi netto sektora bankowego, jeśli oznaczają one spadek rentowności w warunkach szybko rozwijanej akcji kredytowej i rosnących stale wymogów regulacyjnych w zakresie kapitałów własnych banków.

dr Mariusz Zygierewicz, dyrektor Zespołu Ekonomiczno-Regulacyjnego