• Aktualności
  • Stanowiska i komentarze
  • Kredyty walutowe. Węzłowe zagadnienia
Stanowiska i komentarze
05.12.2019

Kredyty walutowe. Węzłowe zagadnienia

Węzłowe zagadnienia dotyczące kredytów walutowych w kontekście publikacji „Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały Naukowe. Kredyty Walutowe. Węzłowe zagadnienia” oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18.

Przedstawiany materiał stanowi analizę prawną najczęściej pojawiających się i kluczowych zagadnień dla problematyki tzw. kredytów walutowych przez pryzmat poglądów zawartych w publikacji Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2019 r. pt.: „Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały Naukowe. Kredyty Walutowe. Węzłowe Zagadnienia.”, a także dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym ze szczególnym uwzględnieniem wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 Dziubak.

Przedmiotowe opracowanie jest wspólnym stanowiskiem praktyków, zaangażowanych w prowadzenie sporów z udziałem sektora bankowego, a jednocześnie – jest efektem doświadczeń zebranych przez ostatnie lata w ramach licznych procesów sądowych dotyczących wskazanej tematyki.

W sprawach kredytów frankowych w dalszym ciągu występuje wiele zagadnień, co do których nie wypowiedziały się ani sądy krajowe, ani Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Już na obecnym etapie można stwierdzić, że część z tych zagadnień – jedynie zasygnalizowanych w niniejszym opracowaniu - powinna być wyjaśniona poprzez stosowne uchwały Sądu Najwyższego bądź w następstwie skierowania kolejnych pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W szczególności dotyczy to wyjaśnienia ewentualnych rozbieżności w orzecznictwie Trybunału co do tego, jakie zabiegi interpretacyjne stanowią dopuszczalną wykładnię umowy, a jakie natomiast – kwestionowaną redukcję utrzymującą skuteczność.

Zdaniem autorów niniejszego opracowania, często powtarzana teza o oczywistej korzystności upadku umowy z punktu widzenia interesów konsumentów jest błędna, zarówno z uwagi na konieczność rozliczenia (zwrotu świadczeń, przy uwzględnieniu ich charakteru i wartości oraz roszczenie o zwrot wartości świadczenia, polegającego na umożliwieniu konsumentowi korzystania przez określony czas z udostępnionego mu kapitału), jak i niesłusznie rozpowszechniany pogląd o przedawnieniu roszczeń banku, które byłyby należne w takiej sytuacji. To kwestie istotne w związku z nałożonym przez Trybunał  na sądy krajowe obowiązkiem, aby przekazać konsumentowi pełne informacje o wszelkich skutkach upadku umowy, nie tylko istniejących, ale również możliwych do przewidzenia (pkt 50 wyroku w sprawie C-260/18). Obowiązek ten dotyczy zatem również roszczeń, które przysługiwałyby bankom, co do których ocena ich wymagalności, dopóki nieważność nie zostało przesądzona, byłaby przedwczesna.

Warto również zaznaczyć, iż stosowanie przez niektóre sądy krajowe konstrukcji PLN/LIBOR jest sprzeczne z prawem unijnym. Zarówno w prawie, jak i ekonomii przyjmuje się zasadę konieczności stosowania adekwatnych stóp referencyjnych. Przyjęcie poglądu, o możliwości stosowania stopy LIBOR dla kredytu złotowego prowadziłoby do naruszenia rozporządzenia BMR*, które podkreśla konieczność stosowania stóp procentowych zgodnych z przypisaną walutą. Sceptycznie o możliwości przekształcenia kredytu indeksowanego, w kredyt w złotych z oprocentowaniem opartym o stopę LIBOR odniósł się również Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku w sprawie C-260/18 (Dziubak). W ocenie Trybunału Sprawiedliwości, usunięcie mechanizmu indeksacji prowadziłoby do zmiany głównego przedmiotu umowy, a to – zdaniem TSUE – powoduje, że „obiektywna możliwość utrzymania obowiązywania przedmiotowej umowy kredytu wydaje się w tych okolicznościach niepewna” (pkt 44 wyroku TSUE w sprawie C-260/18).

* Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady UE 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/201

Plik do pobrania Węzłowe zagadnienia dotyczące kredytów walutowych w kontekście publikacji „Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały Naukowe. Kredyty Walutowe. Węzłowe zagadnienia”