Ustawa wprowadza wybiórcze znacznie wyższe opodatkowanie podatkiem dochodowym CIT dla banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Zgodnie z uchwaloną ustawą banki mają w przyszłym roku zapłacić generalnie podatek CIT w wysokości 30% podstawy opodatkowania, w 2027 r. 26% a w następnych latach. Związek Banków Polskich na wszystkich etapach prac publicznych nad projektem ustawy podnosił, że to rozwiązanie jest niesprawiedliwe dla sektora bankowego, każące za transparentne rozliczanie podatków przez banki w Polsce i co najważniejsze jest niekonstytucyjne, gdyż narusza kilka zasad wymienionych w Konstytucji RP, w tym zasadę równości, zasadę wolności działalności gospodarczej w społecznej gospodarce rynkowej, zasadę racjonalności, proporcjonalności, zaufania do państwa i stanowionego przez nią prawa.
W toku prac nad ustawą Związek Banków Polskich podejmował liczne działania zmierzające do obniżenia skutków fiskalnych ustawy dla sektora bankowego. Niestety, w toku prac nie udało się doprowadzić do istotnych zmian projektu w odniesieniu do banków komercyjnych.
Z pewną satysfakcją odnotowujemy natomiast, że w dwóch etapach udało się przynajmniej zmniejszyć nieco przewidywany poziom obciążeń z tytułu CIT dla banków spółdzielczych.
Najpierw, na etapie jeszcze prac rządowych udało się obniżyć stawkę podatku do 13% dla tych banków spółdzielczych, najmniejszych banków, które dziś płacą stawkę 9%. Pierwotnie rząd planował zastosowanie dla tych banków stawek ogólnych, a więc w kolejnych latach 30%, 26% i 23%.
Następnie, w toku prac w Senacie staraniem Związku Banków Polskich obniżono stawkę podatku CIT dla pozostałych banków spółdzielczych. W okresie przejściowym, tj. w latach 2026-2027 stawka podatku dla banków spółdzielczych będzie o 3 pkt proc. niższa niż stawka dla banków komercyjnych a docelowo o 2 pkt proc. niższa. W efekcie, banki spółdzielcze zapłacą podatek dochodowy w 2026 r. według stawki 27% zamiast 30%, w 2027 r. 23% zamiast 26%, a w 2028 r. i w latach następnych 21% zamiast 23%.
Szacunki Związku Banków Polskich wskazują, że:
- Skumulowane obciążenie dla sektora Banków Spółdzielczych w perspektywie 10 lat obniżą się – w porównaniu z pierwotną propozycją Rządu RP - z poziomu 3 756 mln zł do 2 210 mln zł. Oznacza to łączne zmniejszenie obciążeń podatkowych o ok. 1,55 mld zł w porównaniu z rozwiązaniem bazowym.
- W 2026 roku banki spółdzielcze zapłaciłyby CIT w wysokości 1 284 mln zł przy obowiązującej stawce 19%. Przy utrzymaniu stawki 30% kwota ta wzrosłaby do 2 027 mln zł, natomiast zastosowanie proponowanej stawki 27% skutkowałoby obciążeniem rzędu 1 892 mln zł. Różnica ta, sięgająca ok. 135 mln zł, stanowiłaby realne zmniejszenie ciężaru podatkowego,
- Łączny udział Banków Spółdzielczych w kosztach zmiany stawki CIT dla banków ulegnie zmniejszeniu z 18,25% do 10,74%. Choć nadal przewyższałby on udział rynkowy BS w sektorze bankowym, mieści się on już w granicach uznawanych za proporcjonalne z punktu widzenia konstrukcji podziału obciążeń w sektorze bankowym.
- Z ekonomicznego punktu widzenia, przyjęcie poprawki przyczyni się do pewnej poprawy warunków działania banków spółdzielczych w stosunku do banków komercyjnych, pozwoli na większą akumulację kapitału i zwiększy potencjał banków spółdzielczych do finansowania lokalnej gospodarki, lokalnych społeczności, rolnictwa i małych i średnich przedsiębiorstw.
Ustawa czeka teraz na decyzję Prezydenta RP. W przypadku jej podpisania, ustawa zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2026 r.