Kalendarz wydarzeń

Dlaczego WIBOR był i jest bardziej wiarygodny niż LIBOR?

2013-09-30

Pytanie zadane w tytule może brzmieć prowokująco i kontrowersyjnie dla osób, które są przekonane, że tylko na międzynarodowych rynkach finansowych przestrzega się najwyższych standardów, a nasze środowisko finansowe ma jeszcze w tym zakresie wiele do nadrobienia.

Kilkanaście miesięcy temu pojawiły się w światowych mediach pierwsze sygnały wskazujące na wątpliwości dotyczące wiarygodności  stawek referencyjnych LIBOR, a następnie EURIBOR. Ze zrozumiałych względów sprawa ta stała się przedmiotem wzmożonego zainteresowania Komisji Europejskiej oraz europejskich organów nadzoru nad rynkiem finansowym.

Zasady fixingu WIBORu zostały stworzone przed ponad dwudziestu laty przez Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska w taki sposób, aby uniemożliwić podejmowanie ewentualnych prób manipulacji tą stawką referencyjną. Do  najważniejszych z nich należy fakt, że fixing opiera się na kwotowaniach transakcyjnych mogących stanowić podstawę do zawierania rzeczywistych transakcji pomiędzy bankami. W ten sposób nieprawidłowe (odbiegające od cen rynkowych w danej chwili) kwotowania mogą stać się przyczyną zawarcia przez dany bank transakcji na niekorzystnych dla siebie warunkach. Ponadto warto pamiętać, iż na polskim rynku – inaczej niż w przypadku LIBORu – kwotowane są jednocześnie dwie stawki WIBOR i WIBID odzwierciedlając ofertową cenę sprzedaży i kupna na dany termin, a jednocześnie maksymalny spread, czyli różnica wartości pomiędzy parą tych deklarowanych cen, jest precyzyjnie ograniczona. Tak więc, nawet w przypadku kwotowania jednej z dwóch cen, musi to mieć w konsekwencji  wpływ na drugą , co także może zostać  wykorzystane przez innych uczestników rynku. Warto bowiem także pamiętać, iż banki w panelu kwotującym  mają dostęp do ofert składanych  przez innych uczestników.

Nie wolno także zapominać, iż polskie  banki w sposób wzorowy podchodzą do obowiązków wynikających z zasad rządzących WIBORem i WIBIDem, a jedynie do absolutnych wyjątków o charakterze incydentalnym należały przypadki braku stosownych kwotowań ze strony któregoś z nich. Znane są wszakże też publiczne wypowiedzi kierownictwa Narodowego Banku Polskiego, które potwierdzały brak jakichkolwiek przesłanek do twierdzeń o rzekomych nieprawidłowościach przy obliczaniu polskich stawek. Można wiec śmiało powiedzieć, że polski model WIBOR/WIBID przeszedł pomyślnie test największego po drugiej wojnie światowej kryzysu na rynkach finansowych.

Jednak na podstawie negatywnych doświadczeń z innych rynków, które przez dekady uchodziły za bardziej rozwinięte europejscy nadzorcy EBA i ESMA wypracowali  zestaw rekomendacji dla organizatorów fixingów stawek referencyjnych  wykorzystywanych w umowach finansowych. Na naszym rynku zmiany co do mechanizmu fixingu były relatywnie niewielkie, natomiast  za ważną nowość należy uznać powołanie Rady ds. Stawek Referencyjnych WIBOR i WIBID, której zadaniem jest sprawowanie niezależnego nadzoru nad samym fixingiem oraz kwestiami z nim powiązanymi. W skład Rady wchodzą przedstawiciele organizatora oraz Związku Banków Polskich, Giełdy Papierów Wartościowych, KDPW_CCP, ale także Komisji Nadzoru Finansowego i Ministerstwa Finansów.  W ten sposób budowane będzie zaufanie wszystkich uczestników rynku oraz innych interesariuszy do polskiego rynku finansowego.

Rola Rady nie jest ograniczona do funkcji organu doradczego, ale ma ona także kompetencje do ostatecznego zatwierdzania propozycji wszelkich regulacji dotyczących WIBOR/WIBID proponowanych przez organizatora fixingu. I tak na przykład, Rada dokonywać ma okresowego przeglądu funkcjonowania fixingu i przestrzegania regulaminu przez uczestników fixingu (min. raz na rok) oraz przeglądu wypełniania przez agenta kalkulacyjnego zobowiązań zawartych w umowie z organizatorem dotyczącej kalkulacji fixingu. Jedną z ważniejszych kompetencji Rady jest także zatwierdzanie zmiany w sposobie funkcjonowania fixingu proponowanej przez organizatora. Gremium to ma także pełnić rolę organu odwoławczego dla uczestników fixingu od decyzji organizatora w odniesieniu do otrzymanych upomnień i odebrania statusu uczestnika fixingu.

W tej chwili rozpoczęły się konsultacje opublikowanego przez Komisję Europejską projektu rozporządzenia w sprawie indeksów wykorzystywanych w kontraktach finansowych. Niezależnie od przyjętych w finalnej wersji tego aktu prawnego rozwiązań, prace nad utrzymaniem fixingu WIBORu na najwyższym europejskim poziomie wiarygodności będą przez środowisko rynku finansowego, organ nadzoru, bank centralny oraz odpowiednie instytucje rządowe nadal kontynuowane.

Norbert Jeziolowicz, Dyrektor Zespołu Bankowości Detalicznej i Rynków Finansowych

wydrukuj stronę