Kalendarz wydarzeń

Komentarz w sprawie uchwały KSF z 13.01.2017

2017-01-16

W nawiązaniu do uchwały nr 14/2017 Komitetu Stabilności Finansowej z dnia 13 stycznia 2017 roku ZBP chciałby przypomnieć, że banki od momentu uwolnienia kursu waluty szwajcarskiej w stosunku do euro podjęły natychmiastowe działania osłonowe dla kredytobiorców posiadających walutowy kredyt mieszkaniowy denominowany lub indeksowany do CHF. Niezwłocznie po decyzji Banku Szwajcarii i związanego z nim wzrostu kursu szwajcarskiej waluty polski sektor bankowy kierując się potrzebą wsparcia kredytobiorców walutowych wprowadził pakiet pomocowy (tzw. sześciopak), który zmniejszył obciążenia związane z obsługą kredytu. Pomoc ta jest kontynuowana i stabilizuje wysokość rat płaconych przez kredytobiorców. ZBP i banki były też inicjatorami powołania Funduszu Wsparcia Kredytobiorców, finansowanego w całości przez same banki. ZBP występował też z ofertą przyjęcia rozwiązania dla kredytobiorców wymagających najbardziej takiego wsparcia.

Należy też pamiętać, że kredyty walutowe były udzielane przede wszystkim najlepszym kredytobiorcom, posiadającym zdolność kredytową do terminowej spłaty kredytu a ryzyko zmiany kursu walutowego musiało być uwzględniane przy ocenie zdolności do spłaty kredytu.  Większość kredytobiorców spłacających kredyt walutowy nadal ponosi niższe obciążenia z tytułu jego spłaty niż kredytobiorcy, którzy zaciągnęli kredyt złotowy na podobną kwotę. W efekcie, jakość walutowych kredytów mieszkaniowych jest nadal najlepszą wśród różnych rodzajów kredytów bankowych dla gospodarstw domowych, także lepsza niż jakość złotowych kredytów mieszkaniowych, jeśli uwzględni się fakt, że kredyty walutowe od kilku lat nie są już praktycznie udzielane.

Niezależnie od powyższych działań i generalnie dobrych ocen jakości portfela należy także przypomnieć, że polskie banki od początku deklarowały gotowość pomocy osobom najbardziej poszkodowanym w wyniku zmiany poziomu kursu CHF wobec PLN, jak również ściśle współpracują w poszukiwaniu optymalnych rozwiązań łagodzących skutki wzrostu kursu szwajcarskiej waluty. Sektor bankowy dąży jednak do wypracowania takich rozwiązań, które nie doprowadziłby do obniżenia skłonności kredytobiorców do spłaty kredytu i do destabilizacji polskich banków. Destabilizacja sektora mogłaby bowiem mieć poważny negatywny wpływ dla klientów banków w postaci obniżenia bezpieczeństwa zgromadzonych depozytów oraz zmniejszenia zdolności dalszego kredytowania gospodarki. Przy wprowadzaniu kolejnych regulacji nie można także pomijać faktu, że w okresie ostatnich kilkudziesięciu miesięcy na polski sektor bankowy zostały nałożone liczne dodatkowe obciążenia finansowe, w tym m.in. związane z dodatkowym podatkiem bankowym, podwyższeniem domiarów kapitałowych i koniecznością wykorzystania części środków z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego na restrukturyzację kilku Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo Kredytowych.

Odnosząc się do decyzji KSF dotyczącej restrukturyzacji portfela kredytów walutowych ZBP chciałby zwrócić uwagę na następujące kwestie:

1)      przedstawione propozycje mają charakter kierunkowy. W przypadku części z nich nie ma jeszcze szczegółowych propozycji, stąd trudno odnosić się całościowo do przyjętej uchwały.

2)      KSF rekomenduje podwyższenie wymogów kapitałowych dla banków w kilka sposób. Takie działanie będzie musiało oznaczać mniejszą zdolność banków do udzielania nowych kredytów dla gospodarki. Banki nie mają dziś dużych możliwości zwiększenia kapitałów poza zatrzymaniem wypracowanych zysków. Te ostatnie są wysokie, ale w dużym stopniu zależały w 2016 r. od czynników jednorazowych takich jak dochód z akcji VISA. Jednocześnie aktualny stan rozwoju Giełdy Papierów Wartościowych, nastroje inwestorów oraz sytuacja finansowa wielu dominujących akcjonariuszy polskich banków uniemożliwi skuteczne przeprowadzenie emisje nowych akcji.

3)      nałożenie dodatkowego bufora na wszystkie banki działające w Polsce, bo tak trzeba odczytać zapis uchwały dotyczący bufora ryzyka systemowego, będzie stanowić duże obciążenie dla całego sektora bankowego. Bufor należy określić jako bardzo wysoki, maksymalnie wysoki, jaki można nałożyć na banki bez konieczności uzyskiwania opinii europejskich instytucji. Dziś jeszcze nie wiadomo, od kiedy ma obowiązywać. Od daty jego efektywnego stosowania zależy, czy część banków może mieć trudności w zgromadzeniu dostatecznego kapitału. Mamy nadzieję, że nowe obciążenie zostanie ustanowione w taki sposób, że to ryzyko nie zmaterializuje się, a banki będą miały czas na zgromadzenie kapitału.

4)      Każde podwyższenie wymogów kapitałowych oznacza, że kredyt dla gospodarki stanie się zatem droższy. Kapitał własny jest w banku jednym z najdroższych źródeł finansowania działalności, stąd zwiększanie jego wymogów musi mieć wskazany wyżej skutek,

5)       zapis dotyczący ewentualnych zmian przepisów podatkowych jest w tej chwili enigmatyczny i nie mówi nawet nic o utrzymaniu rozwiązań podatkowych obowiązujących do końca 2016 r. w tym zakresie. Jest to o tyle ważne, że w przypadku dokonania ulgi przez bank w postaci umorzenia części zadłużenia, kwota ulgi staje się dochodem do opodatkowania kredytobiorcy,

6)      ZBP pozytywnie odnosi się do koncepcji wprowadzenia zmian w zasadach działania Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Dziś środki Funduszu są wykorzystane w ograniczonym stopniu, stąd warto działać na rzecz szerszego dostępu do tego narzędzia. Trzeba jednak pamiętać, że środki w Funduszu są ograniczone, a ewentualne zwiększenie wydatków Funduszu będzie oznaczać dodatkowe obciążenie finansowe dla banków.

7)      nieznane są dziś także szczegóły rekomendacji KNF w zakresie dobrowolnej restrukturyzacji kredytów walutowych. Sektor bankowy postulował wydanie takich rekomendacji. One będą bardzo ważne. Należy mieć nadzieję, że jak wszystkie projekty rekomendacji KNF będą one konsultowane z bankami.

8)      Warto przypomnieć, że dziś wiele banków ma w swojej ofercie możliwość przewalutowania kredytów na złote. Duża część banków jest też zainteresowana taką zamianą waluty kredytu. Niestety, zainteresowanie kredytobiorców jest mniejsze, gdyż część z nich nadal oczekuje bardziej atrakcyjnej oferty ustawowej.

9)      należy pamiętać, że rekomendacja KSF to nie jest jedyne rozwiązanie, które spowoduje koszty dla banków. Trzeba przypomnieć, że w Sejmie jest projekt ustawy przygotowanej w Kancelarii Prezydenta RP w zakresie rozliczenia spreadów. Jeśli wszystkie obciążenia finansowe i kapitałowe zostaną nałożone na banki jednocześnie, to może oznaczać kłopoty dla przynajmniej części sektora. Ustawa przedstawiona przez Prezydenta RP obniży zyski banków, które poważnie utrudnią gromadzenie kapitału na wyższe wymogi kapitałowe rekomendowane teraz przez KSF.

Sektor bankowy traktując stanowisko KSF jako zapowiedź wprowadzanych regulacji jest otwarty na dialog i wyraża nadzieję że ww. kwestie będą poddane wnikliwej analizie. Banki też będą opowiadać się za kierowaniem pomocy finansowej do grupy kredytobiorców najbardziej jej potrzebującej.

 

Mariusz Zygierewicz

Dyrektor Zespołu Ekonomiczno-Regulacyjnego

Związek Banków Polskich