Kalendarz wydarzeń

Projekt ustawy o pracowniczych planach kapitałowych

2018-03-26

Przedstawiony przez Ministerstwo Finansów projekt ustawy o pracowniczych planach kapitałowych, a przynajmniej jego generalne założenia, przyjęte zostały przez rodzimy rynek finansowy pozytywnie. Jak do tej pory w polskiej gospodarce brakowało efektywnego i masowego programu pozwalającego zbudować na szerszą skalę społeczną kapitał uzupełniający w stosunku do zabezpieczenia emerytalnego wypłacanego przez ZUS lub ze środków OFE. Dobrze też się stało, że w ramach nowej inicjatywy zapowiedziano od razu wsparcie oszczędzających ze środków publicznych.

Z pewnością na plus PPK należy zapisać, iż autorzy projektu starali się umieścić kilka zupełnie nowych elementów budujących zaufanie pracowników do nowego systemu i pozwalających wytworzyć w nich poczucie autentycznej własności oszczędzanych środków, jak zasady dotyczące dziedziczenia tych środków lub też wykorzystania ich jako „wkładu własnego” w procesie aplikowania o kredyt hipoteczny. Do rozważenia pozostaje też wprowadzenie ulgi podatkowej dla pracownika i pracodawcy dla środków przekazywanych do PPK, nawet kosztem proporcjonalnego zmniejszenia dopłaty rocznej ze środków publicznych. W ten sposób można by było uniknąć efektu rozczarowania uczestników, którzy będą konfrontować zmniejszenie wynagrodzenia netto z ewentualnymi przyszłymi korzyściami, które mogą uzyskać np. za kilkadziesiąt lat.

Nie należy jednak zapominać także o stworzeniu jak najmniej uciążliwych warunków tworzenia i prowadzenia PPK dla pracodawców, których postawa także będzie bardzo istotna w pierwszym okresie tworzenia nowego systemu. W pierwszym okresie będą to głównie dodatkowe obowiązki organizacyjne nałożone nową ustawą, które mogą stanowić bardzo duże utrudnienie w bieżącej działalności, w szczególności mniejszych przedsiębiorców. Wiele będzie także zależało od ogólnego odbioru tej nowej inicjatywy i w tym kontekście ZBP chciałby zasugerować ponowną analizę zasadności wprowadzania sankcji pozbawienia wolności, która dodatkowo może być nadużywana w konfliktami pomiędzy pracownikami, a ich przełożonymi. Taki przepis może nawet działać odstraszająco na właścicieli podmiotów zatrudniających.

Związek Banków Polskich zaproponował także, aby rozważyć dopuszczenie innych instytucji finansowych, w tym banków jako podmiotów mogących prowadzić i oferować PPK. Takie podejście zwiększyło by konkurencję na tym rynku oraz wzbogaciło ofertę skierowaną do potencjalnych uczestników. Nawet mniejsze podmioty, jak np. banki spółdzielcze, mogłyby być bardzo użyteczne dla popularyzacji systemu i skutecznie docierać do pracodawców w mniejszych ośrodkach. W przypadku zaakceptowania tej propozycji należałoby wprowadzić do ustawy o PPK zasadę, iż środki zebrane w ramach PPK podlegają gwarancjom Bankowego Funduszu Gwarancyjnego – odrębnie w stosunku do innych środków zdeponowanych przez uczestnika PPK w danym banku.

Ciekawą inicjatywą jest także stworzenie specjalnego portalu informacyjnego o PPK, chociaż w tym przypadku przysłowiową „łyżką dziegciu” są wysokie koszty jego funkcjonowania ponoszone przez podmioty prowadzące PPK. Lista zadań nowego portalu powinna zostać rozszerzona na popularyzację najlepszych praktyk rynku PPK, publikację opracowań statystycznych oraz innych raportów skierowanych do mediów etc. Położenie większego nacisku na te kwestie pozwoliłoby instytucjom finansowym traktować Portal jako wspierającego partnera, a nie wyłącznie jako czynnik generujący dodatkowe koszty. Portal powinien pełnić bardziej aktywną rolę w promocji nowego systemu i stanowić platformę integrującą instytucje finansowe, pracodawców, pracowników, naukowców zajmujących się tą tematyką oraz instytucje rządowej zajmujące się PPK.

Propozycja legislacyjna dotycząca PPK nie jest oczywiście pozbawiona wad i niedociągnięć w szczegółowych rozwiązaniach, np. w zakresie wykorzystywania oszczędności zgromadzonych w PPK podczas składania wniosku o udzielenie kredytu hipotecznego czy też procedury likwidacji/zawieszenia funduszu.

W kontekście wspieranych przez rząd programów długoterminowego oszczędzania na różne cele warto także pamiętać o zapowiadanym już kilkanaście miesięcy temu projekcie Indywidualnych Kont Mieszkaniowych, który mógłby stanowić znakomite uzupełnienie programu PPK koncentrując się na zaspokojeniu innego podstawowej potrzeby każdego gospodarstwa domowego czyli dostępu do mieszkania.

Norbert Jeziolowicz, Dyrektor Zespołu Bankowości Detalicznej i Rynków Finansowych